In the realm of Greek cultural discourse, the olive tree emerges as a symbol of profound significance. Its introduction to Paxos by the ancient Greeks, and following by the Venetians approximately four centuries ago marked a significant juncture in its cultural narrative and image of the island. Notably, the manifestation of the olive tree in this context diverges substantially from our canonical understanding, characterized by towering statures of up to five meters, a rugged morphology, and unimpeded growth devoid of anthropogenic intervention. Functioning as an emblem of fortitude and resilience, the olive tree epitomizes endurance amidst adverse environmental conditions, exhibiting a remarkable capacity for regeneration following periods of adversity.

Within traditional frameworks, it frequently serves as a metaphor for spiritual development, intellectual enlightenment, and philosophical sagacity, thereby underscore the intrinsic value accorded to perpetual evolution and introspective exploration.

Across Mediterranean geographies, a recent surge of Xylella, a bacterium pathogenic to olive trees, has precipitated widespread devastation, leading to the demise of countless trees. Notably, several of these venerable olive trees, having stood the test of time, now confront the danger of annihilation, thereby elucidating the precarious nature of the surrounding ecosystem and the perilous potential for pathogen dissemination to contiguous territories, Greece included.

Such a scenario underscores both the vulnerability inherent within ecological systems and the tangible risk associated with the erosion of this emblematic icon of peace and affluence.

Against this backdrop, the current iteration of the Paxos Biennale interrogates the intricate interplay between the olive tree and its conceptual entanglements with notions of decay and obliteration. In doing so, it endeavors to illuminate the imperative of safeguarding collective memory and cultural heritage, serving as a poignant reminder that no element of our cultural patrimony can be considered immune to the ravages of time and circumstance.



Στον ελληνικό πολιτιστικό λόγο, η ελιά αναδεικνύεται σε σύμβολο με βαθιά σημασία. Η εισαγωγή της στους Παξούς από τους αρχαίους Έλληνες και στη συνέχεια από τους Βενετούς πριν από περίπου τέσσερις αιώνες σηματοδότησε μια σημαντική καμπή στην πολιτιστική αφήγηση και εικόνα του νησιού. Αξίζει να σημειωθεί ότι η εικόνα των ελαιόδεντρων στους Παξούς αποκλίνει σημαντικά από την εικόνα του δέντρου που έχουμε στην μνήμη μας, η οποία χαρακτηρίζεται από πανύψηλο ανάστημα που φτάνει τα πέντε μέτρα, τραχιά μορφολογία και ανεμπόδιστη ανάπτυξη χωρίς ανθρωπογενή παρέμβαση. Λειτουργώντας ως έμβλημα σθένους και ανθεκτικότητας, το ελαιόδεντρο ενσαρκώνει την αντοχή σε αντίξοες περιβαλλοντικές συνθήκες, επιδεικνύοντας μια αξιοσημείωτη ικανότητα αναγέννησης μετά από περιόδους αντιξοότητας.

Στα παραδοσιακά πλαίσια, χρησιμεύει συχνά ως μεταφορά για την πνευματική ανάπτυξη, τη διανοητική διαφώτιση και τη φιλοσοφική οξυδέρκεια, υπογραμμίζοντας έτσι την εγγενή αξία που αποδίδεται στη διαρκή εξέλιξη και την ενδοσκοπική εξερεύνηση.

Σε όλες τις γεωγραφικές περιοχές της Μεσογείου, μια πρόσφατη έξαρση της Xylella, ενός βακτηρίου παθογόνου για τα ελαιόδεντρα, προκάλεσε εκτεταμένες καταστροφές, οδηγώντας στην καταστροφή εκατομυρίων δέντρων. Αξίζει να σημειωθεί ότι αρκετά από αυτά τα σεβάσμια ελαιόδεντρα, που έχουν αντέξει στη δοκιμασία του χρόνου, αντιμετωπίζουν τώρα τον κίνδυνο αφανισμού, διαφωτίζοντας έτσι την επισφαλή φύση του οικοσυστήματος και την επικίνδυνη πιθανότητα διάδοσης του παθογόνου βακτηρίου σε όλες τις περιοχές, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.

Ένα τέτοιο σενάριο υπογραμμίζει τόσο την ευπάθεια που ενυπάρχει στα οικολογικά συστήματα όσο και τον απτό κίνδυνο που συνδέεται με τη διάβρωση αυτής της εμβληματικής εικόνας της ειρήνης και της ευημερίας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η τρέχουσα Μπιενάλε των Παξών διερευνά την περίπλοκη αλληλεπίδραση μεταξύ του ελαιόδεντρου και των εννοιολογικών εμπλοκών του με τις έννοιες της φθοράς και της εξαφάνισης. Με τον τρόπο αυτό, προσπαθεί να φωτίσει την επιτακτική ανάγκη διαφύλαξης της συλλογικής μνήμης και της πολιτιστικής κληρονομιάς, λειτουργώντας ως μια υπενθύμιση ότι κανένα στοιχείο της πολιτιστικής μας κληρονομιάς δεν μπορεί να θεωρηθεί απρόσβλητο από τη φθορά του χρόνου και των περιστάσεων.